Charismatisch Sociaal Leiderschap

17 jul 2018 / door Carl Van de Velde

Charismatisch Sociaal Leiderschap

Hedendaagse bedrijven, organisaties en groeperingen moeten vaak grote veranderingen aanbrengen in hun structuren en hun manier van werken. Zulke transformaties vragen om charismatisch sociaal leiderschap. Het is de aanzet naar een legendarische organisatie. 

 

Hoe ontstaat leiderschap?

Leiderschap begint met het (h)erkennen van een ongewenste of ongunstige situatie die tot op heden passief geaccepteerd werd. Een charismatisch leider slaagt erin om een radicale oplossing te formuleren die gericht is op de waarden, noden en wensen van mensen. Als een groep mensen gelooft dat de leider de problemen zal oplossen, dan kunnen ze verbinden met zijn visie. Charismatische leiders zijn dus in eerste instantie belangrijk voor het tot stand brengen van oplossingen en verandering van de organisatie en werking. 

Een charismatisch leider combineert een sterke persoonlijkheid met dynamische, overtuigende communicatievaardigheden. Hij heeft oog voor specifieke situaties die bevorderlijk zijn voor radicale verandering ten voordele van een groter geheel. 

 

Leiders overtuigen met hun visie

Een opkomende leider verkondigt een visie op verandering die inspeelt op de noden en gedeelde waarden van een groep mensen. Hij belooft ze een betere toekomst en overtuigt hen dat ze recht hebben op een betere situatie. Zo wordt de visie een ideologie en voelt de groep zich emotioneel betrokken. Ze identificeren zich met de visie van de opkomende leider, maar blijven nog grotendeels passief. Wel ontstaat er een besmettingseffect naar anderen die nog steeds de oude situatie accepteren.

leiders overtuigen met visie

Een intelligente leider inspireert met een visie van verandering. Een charismatische leider gaat verder en zet de eerder passieve mensen aan om die verandering ook mee tot stand te brengen. Hij spreekt bovendien zijn sterk vertrouwen uit in hun vermogen (kunnen) om dat te doen waarmee hij ze motiveert en activeert om mee de visie te realiseren.

 

Leiders moeten opofferingen brengen

Een opkomende leider moet gedurende een bepaalde periode heel wat opofferingen brengen om zichtbare positieve resultaten tot stand te brengen. Van zodra de positieve resultaten bewezen zijn, zullen meer en meer afwachtende mensen overstappen naar de actieve groep. Het engagement en de inspanningen van de leider zijn dus doorslaggevend voor het succes van de verandering. Persoonlijke offers en zelfs negatieve consequenties zijn dus inherent aan charismatisch leiderschap.

 

Sommige mensen zijn meer gemotiveerd dan anderen om toewijding te schenken aan de gemeenschappelijke zaak. Zo wordt een toegewijde elite van loyale volgers gevormd die al snel een leiderschapsgroep vormt als omkadering van de leider. De collectieve invloed van deze groep stimuleert de prestaties en resultaten van alle volgers en heeft een sterke invloed op de structuur, cultuur en transformatie van de organisatie. 

 

De kritieke fase in leiderschap

De charismatische leider en zijn ‘toegewijde elite’ installeren ook nieuwe maatregelen, routines en procedures om een meer gunstige situatie te garanderen en bewaken.

Op dat moment bereikt charismatisch leiderschap een kritiek punt. Een aanzienlijk aantal volgers kan zich volledig identificeren met de missie, visie en de geïnstalleerde werking en sommigen van hen zijn getransformeerd tot actieve medewerkers. De gezamenlijke activiteiten van de medewerkers, de toegewijde elite en de missie en visie van de leider creëren een collectieve identiteit die de oude situatie beter heeft maakt. Wat daarna gebeurt, hangt opnieuw af van de persoonlijkheid, ambitie, sociale situatie, verdere intenties en het gedrag van de leider en zijn toegewijde elite.

Leiders leiden door visie en inspiratie

De charismatische leider zal in het verder proces transformeren in een gepersonaliseerde leider of een gesocialiseerde leider. Dit bewust of onbewust transformatieproces heeft een grote invloed op het verder verloop van de beweging die is gecreëerd. De basis van dit scharniermoment is het feit of de leider intrinsiek op zichzelf of het groter geheel gericht is. Twee soorten leider kunnen ontstaan:

Gepersonaliseerde leiders

Gepersonaliseerde leiders zijn over het algemeen uitbuitend en stellen eigenbelang voorop. Ze zijn minder toegewijd aan de missie en investeren eerder in het verzilveren van hun eerder gemaakte inspanningen. Bovendien verliezen ze hun emotionele betrokkenheid en nemen beslissingen op basis van zelfbehoud en macht. Hierdoor verliezen ze de voeling met hun medewerkers en neemt het geloof van medewerkers in de leider, de missie en de slaagkansen af.

Gesocialiseerde leiders

Gesocialiseerde leiders zijn gericht op het welzijn van het groter geheel en het gezamenlijk resultaat. De intrinsieke motivatie van de gesocialiseerde leider staat ten behoeve van het groter geheel! Een gesocialiseerd leider deelt vanaf het begin macht en verantwoordelijkheid met andere medewerkers. Door routines, procedures van de visie en de missie te vestigen, en mogelijk zelfs een kader van potentiële opvolgers, baant de leider de weg voor een legendarisch proces. Ook andere charismatische medewerkers kunnen een leiderschapsrol opnemen en helpen met het systematiseren van de werking.

 

Gevaar voor depersonalisatie en onthechting

Om de kans op succes te verzekeren, dient de charismatische gesocialiseerde leider en de toegewijde elite de taken van medewerkers duidelijk te definiëren en hun beloningen te formaliseren. Hiermee begint een geleidelijk proces van bureaucratisering dat ook hiërarchische controle en taakstandaardisatie met zich meebrengt. Sommige van de medewerkers zullen dit afkeuren en hun voeling met de leider en de missie verliezen. Deze fase noemen we de depersonalisatie van de oorzaak.

Charismatische gesocialiseerde leiders weten dat ze niet onsterfelijk zijn. Ze willen hun creatie voortzetten en legendarisch maken tot lang na hun bestaan. De invoering van routines en procedures versterkt de werking maar doet de persoonlijke status van de charismatische leider na verloop van tijd afnemen.

Leiderschap en organisatie

In deze fase raken sommige van de toegewijde medewerkers mogelijk ontgoocheld waardoor ze hun activiteit of betrokkenheid beperken. Dit syndroom is een deel van de prijs van het legendarisch worden.

In deze periode van noodzakelijke veranderingen, kan de onthechting bij sommige medewerkers erg hoog zijn. Mensen die een oplossing zoeken voor een persoonlijk probleem hopen deze te vinden bij de charismatische gesocialiseerde leider en in de collectieve identiteit van de organisatie. Zulke personen raken vrij gemakkelijk ontgoocheld als ze de gehoopte hulp niet vinden of als de vertrouwde organisatie een systematisering van de werking doormaakt.

 

Balanceren tussen organisatie en engagement

Tijdens het systematiseren van een werking moet er aandacht worden besteed aan organisatorische behoeften, zoals het aanschaffen en toewijzen van middelen, toezicht en controle, het uitvaardigen van richtlijnen en het schrijven van rapporten. Sommigen aanzien dergelijke wederkerige acties, hoe noodzakelijk ze ook zijn, als een wijziging van de doelen die door de charismatische gesocialiseerde leider waren gesteld. Ze twijfelen of de organisatie deze doelen nog steeds nastreeft en kunnen vervreemd raken van de organisatie en de visie.

Daarom is het aan de leiding (de leider en de toegewijde elite) om de initiële missie, visie en waarden met regelmaat te bekrachtigen! De betrokkenheid met de missie, visie en waarden moet groter zijn dan de weerstand tegen het systematiseren van de werking. De charismatische gesocialiseerde leider en zijn toegewijde elite zullen ook in deze fase persoonlijke offers, moed en toewijding voor de belangen van het groter geheel moeten demonstreren om de medewerkers te blijven inspireren. Anders vervaagt het engagement met de missie, de visie en de waarden, en neemt het aantal volgers en het charisma van de leider af. Dit proces is redelijk onzichtbaar en verloopt over een langere periode! 

 

Of de verandering ooit legendarisch wordt, hangt af van de persoonlijkheid en het charisma van de leider en zijn omkadering.


Stap naar een hoger niveau van leiderschap!

Wil jij groeien als leider? De Matrix van leiderschap stuwt je naar een hoger niveau van leiderschap. Tijdens deze intense vierdaagse ga je op zoek naar jezelf en de hoekstenen van natuurlijk, effectief leiderschap.

 

Ontdek de Matrix van Leiderschap » 

 

Tags: Leiderschap, Inzichten